Wat is een pro deo advocaat en wanneer kom je in aanmerking?
Een juridisch conflict kan al snel duur worden. Toch is het belangrijk dat iedereen toegang heeft tot rechtshulp, ongeacht inkomen. In Nederland bestaat daarom de mogelijkheid om gebruik te maken van een pro deo advocaat. Maar wat betekent dat precies en wanneer kom je ervoor in aanmerking?
Wat is een pro deo advocaat?
Een pro deo advocaat is een advocaat die (grotendeels) wordt betaald door de overheid. Dit wordt ook wel gesubsidieerde rechtsbijstand genoemd. De regeling wordt uitgevoerd door de Raad voor Rechtsbijstand.
Het betekent niet dat juridische hulp volledig gratis is. In de meeste gevallen betaal je zelf een eigen bijdrage, waarvan de hoogte afhankelijk is van je inkomen en vermogen. De rest van de kosten neemt de overheid voor haar rekening. Het doel van deze regeling is simpel: zorgen dat iedereen toegang heeft tot juridische hulp, ongeacht financiële situatie.
Wanneer kom je in aanmerking?
Of je recht hebt op een pro deo advocaat hangt vooral af van je inkomen en vermogen. De Raad voor Rechtsbijstand kijkt hiervoor naar je financiële situatie van ongeveer twee jaar geleden (het zogenoemde peiljaar).
Inkomen
Er gelden inkomensgrenzen. Verdien je boven een bepaald bedrag, dan kom je niet in aanmerking voor gesubsidieerde rechtsbijstand. Zit je daaronder, dan wel.
Vermogen
Naast inkomen wordt ook gekeken naar je vermogen, zoals spaargeld of beleggingen. Heb je te veel vermogen, dan vervalt het recht op een pro deo advocaat.
Soort zaak
Niet elke juridische kwestie komt in aanmerking. Je kunt meestal wél een pro deo advocaat krijgen bij:
- Strafzaken
- Arbeidsconflicten
- Echtscheidingen
- Huur- of burenconflicten
- Problemen met uitkeringen of overheid
Voor kleinere of eenvoudige kwesties kan eerst worden gekeken naar lichtere vormen van hulp, zoals juridisch advies zonder advocaat.
Wanneer krijg je géén pro deo advocaat?
Er zijn ook situaties waarin je geen recht hebt op gesubsidieerde rechtsbijstand:
- Je inkomen of vermogen is te hoog
- Je zaak wordt als te eenvoudig beschouwd
- Je kunt het probleem zelf oplossen of via een andere instantie
- Het belang van de zaak is te klein
Daarnaast kan het zijn dat je eerst andere stappen moet nemen, zoals mediation of advies via het Juridisch Loket.
Hoe werkt de aanvraag?
Je kunt niet zelf rechtstreeks een aanvraag indienen bij de Raad voor Rechtsbijstand. In de praktijk begint het traject meestal bij het Juridisch Loket.
Daar kun je terecht voor gratis eerste advies. Zij beoordelen je situatie en kijken of een advocaat nodig is. Als dat zo is, word je doorverwezen en kan een advocaat de aanvraag voor gesubsidieerde rechtsbijstand voor je indienen. In sommige gevallen kan het Juridisch Loket er ook voor zorgen dat je een lagere eigen bijdrage betaalt.
Hoe hoog is de eigen bijdrage?
De eigen bijdrage is afhankelijk van je inkomen. Hoe lager je inkomen, hoe minder je betaalt. In de praktijk liggen de bedragen meestal tussen enkele tientallen en enkele honderden euro’s.
Voor mensen met een zeer laag inkomen kan de bijdrage nog verder worden verlaagd. Toch blijft er in de meeste gevallen altijd een (beperkte) eigen betaling bestaan.
Verschil met een gewone advocaat
Het belangrijkste verschil zit in de kosten. Bij een pro deo advocaat betaalt de overheid een groot deel van de juridische hulp, terwijl je bij een reguliere advocaat zelf het volledige uurtarief betaalt.
De kwaliteit van de dienstverlening is echter gelijk. Ook een pro deo advocaat is volledig opgeleid en voldoet aan dezelfde eisen als iedere andere advocaat.
